TBMM Yapa Zeka Komisyonu raporunu tamamladı. Komisyon Başkanı Fatih Dönmez, hazırlanan kapsamlı çalışmanın Cevdet Yılmaz ve Numan Kurtulmuş'a sunulduğunu açıkladı.
14 Ocak 2025’te kurulan komisyon, yapay zekâ alanında atılacak adımların belirlenmesi, hukuki altyapının oluşturulması ve risklerin önlenmesine yönelik kapsamlı çalışmalar yürüttü. Anayasa’nın 98’inci ve TBMM İçtüzüğü’nün 104 ve 105’inci maddeleri kapsamında faaliyet gösteren komisyonun hazırladığı rapor, Türkiye’nin dijital çağdaki konumuna ilişkin stratejik bir vizyon ortaya koydu.
Fatih Dönmez, raporun yalnızca teknik bir çalışma olmadığını belirterek yapay zekânın artık ekonomik rekabetten ulusal güvenliğe, toplumsal dönüşümden veri egemenliğine kadar geniş bir etki alanına sahip olduğunu vurguladı.
Hedef: Üreten ve Yön Veren Türkiye
Komisyon raporunda Türkiye’nin yapay zekâ alanında yalnızca uygulayıcı değil; geliştiren, düzenleyen ve küresel normlara katkı sunan bir aktör olması gerektiği ifade edildi. Türkiye’nin G20 hedefinin sadece ekonomik büyüklükle sınırlı olmadığı, aynı zamanda teknoloji üretim kapasitesi, güçlü dijital altyapı ve nitelikli insan kaynağıyla desteklenmesi gerektiği belirtildi.
Toplumun Her Kesimini Kapsayan Dönüşüm
Raporda yapay zekânın insan odaklı kullanımına dikkat çekilerek eğitim, sağlık, tarım ve gençlerin kariyer fırsatları gibi birçok alanda dönüşüm hedeflendiği kaydedildi. Bu dönüşümün toplumun hiçbir kesimini dışarda bırakmaması gerektiğinin altı çizildi.
Riskler ve Etik Vurgusu
Öte yandan komisyon, yapay zekânın beraberinde getirdiği risklere de dikkat çekti. Algoritmik ayrımcılık, veri güvenliği ihlalleri, mahremiyet sorunları ve istihdam dönüşümü gibi başlıkların doğru yönetişim mekanizmalarıyla ele alınması gerektiği ifade edildi. Bu kapsamda etik standartların oluşturulması, risk temelli düzenleme modeli geliştirilmesi ve kurumsal koordinasyonun güçlendirilmesi önerildi. Komisyonun yaklaşımının yasaklayıcı değil, düzenleyici ve dengeleyici olduğu vurgulandı.
Yoğun Çalışma Süreci
Çalışmalar süresince 13 toplantı gerçekleştirildi, 119 uzman dinlendi, 48 yazılı görüş alındı, 3 çalışma ziyareti yapıldı ve 1 ulusal zirve düzenlendi. 8 Mayıs 2025’te gerçekleştirilen “Veriden Karara Yapay Zekâ Zirvesi”, kamu, özel sektör, akademi ve sivil toplum temsilcilerini bir araya getirerek ortak vizyon oluşturulmasına katkı sağladı.
100 Maddelik Politika Seti
Raporda ayrıca insan kaynağı yetiştirme, veri altyapısının güçlendirilmesi, kamu-özel sektör iş birliği, uluslararası konumlanma ile etik ve hukuki çerçeve başlıkları altında kapsamlı bir yol haritası sunuldu. Toplam 10 başlık altında 100 politika önerisinin kısa, orta ve uzun vadeli olarak planlandığı belirtildi.
“Türkiye Edilgen Olmayacak”
Fatih Dönmez, Türkiye’nin genç ve dinamik nüfusu ile yapay zekâ alanında önemli bir sıçrama yapabilecek potansiyele sahip olduğunu belirterek, “Türkiye, yapay zekâ çağında edilgen bir ülke olmayacak; dijital dönüşümün üreticisi ve düzenleyicisi olacaktır” dedi.
Komisyon raporu, Türkiye’nin teknolojik ilerleme ile demokratik değerler arasında denge kurma hedefinin bir göstergesi olarak değerlendirilirken, yapay zekâ alanında atılacak adımların yol haritasını ortaya koyan kritik bir belge olarak öne çıkıyor.
Yorumlar