KÜLTÜR - SANAT

Karapapaklardan Erzurum Üzerinden Cepheye 650 Deve Desteği

Osmanlı arşivlerinden çıkan yeni belgeler, Birinci Dünya Savaşı’nda Karapapak aşiretinin 650 deveyi Türk ordusuna bağışlayarak kritik lojistik destek sağladığını ortaya koydu.

Yayınlanma Tarihi : 30 Mart 2026, 09:18

Karapapaklardan Erzurum Üzerinden Cepheye 650 Deve Desteği

Osmanlı arşivlerinde yapılan araştırmalar, Birinci Dünya Savaşı sırasında aşiretlerin orduya sağladığı lojistik desteği gün yüzüne çıkardı. Erzurum Dil ve Edebiyat Derneği Erzurum Şubesi Yönetim Kurulu Üyesi araştırmacı Taner Özdemir’in ulaştığı belgelere göre, Karapapak aşireti reisi Emir Arslan Bey, kendi imkânlarıyla topladığı 650 deveyi bağışlayarak Türk ordusunun hizmetine sundu.

Söz konusu develerin, Erzurum merkezli Üçüncü Ordu Komutanlığı emrine verilerek cephe gerisinde taşımacılık, iaşe ve mühimmat sevkiyatında kullanıldığı belirtildi. Özdemir, bu desteğin ulaşım imkânlarının son derece kısıtlı olduğu bir dönemde büyük stratejik önem taşıdığına dikkat çekti.

Belgelerde, develerin Suriye cephesine sevki sırasında kafilede bulunan bazı aşiret mensuplarının esir düştüğü bilgisi de yer aldı. Bu durumun, savaşın yalnızca cephede değil, lojistik hatlarda da büyük riskler barındırdığını ortaya koyduğu ifade edildi.

Arşiv kayıtlarında ayrıca, Emir Arslan Bey’e ait develerin haklarının korunması ve karşılığının verilmesi konusunun resmi yazışmalara yansıdığı, meselenin üst komuta kademesine kadar iletilerek Hasan İzzet Paşa’ya arz edildiği bilgisine yer verildi. Savaş sonrası dönemde ise Emir Arslan Bey’in, bağışladığı develerin akıbeti hakkında Erzurum’daki 15. Kolordu Komutanlığı’ndan resmi bilgi talebinde bulunduğu kaydedildi.

Karapapak aşiretinin kökeninin Kafkasya’ya dayandığını belirten Özdemir, 19. yüzyılda yaşanan göçlerle Anadolu’nun doğu illerine yerleşen aşiretin, yarı göçebe yapısı ve hayvancılıkla uğraşması sayesinde askeri ve lojistik açıdan önemli roller üstlendiğini ifade etti. Karapapakların, Hamidiye Alayları içerisinde de görev alarak Osmanlı’nın doğu sınırlarında aktif rol oynadığı vurgulandı.

Uzmanlara göre bu belge, Birinci Dünya Savaşı’nın sadece cephede verilen bir mücadele olmadığını, aynı zamanda toplumun farklı kesimlerinin katkısıyla yürütülen büyük bir dayanışma örneği olduğunu bir kez daha ortaya koyuyor. Emir Arslan Bey ve Karapapak aşiretinin bu desteği, Türk tarihinin dikkat çekici ve uzun süre gölgede kalmış önemli sayfalarından biri olarak değerlendiriliyor.