Diplomatik Bir Ricadan Doğan Teşebbüs: Erzurum’da İranlı Çocuklar İçin Mektep Girişimi

Osmanlı arşivlerinde ortaya çıkan belge, Erzurum’da İranlı çocukların eğitimi için bir mektep açılması yönünde diplomatik bir girişimde bulunulduğunu ortaya koydu.

Osmanlı arşivlerinde ortaya çıkan dikkat çekici bir belge, Erzurum’un geç Osmanlı dönemindeki çok milletli ve çok kültürlü yapısına dair önemli bir ayrıntıyı gün yüzüne çıkardı. Belgeye göre, İranlı çocukların eğitimi amacıyla Erzurum’da bir mektep açılması yönünde resmi bir teşebbüste bulunulduğu anlaşıldı.

Araştırmacı Taner Özdemir, söz konusu girişimin yalnızca yerel bir talep olmadığını, İran sefiri tarafından Osmanlı Devleti’ne iletilen resmi bir rica üzerine gündeme geldiğini belirtti. Özdemir, İranlı ailelerin çocuklarının eğitim ihtiyacının karşılanması amacıyla yapılan talebin diplomatik kanallar aracılığıyla Osmanlı makamlarına iletildiğini ifade etti.

Talebin ardından konunun Osmanlı bürokrasisi içinde değerlendirildiğini aktaran Özdemir, Erzurum Vilayeti tarafından hazırlanan raporda mektep olarak kullanılması planlanan hanenin fiziki durumu ve eğitim faaliyetlerine uygunluğunun ayrıntılı şekilde incelendiğini söyledi. Hazırlanan dosyanın gerekli tahsisat ve açıklamalarla birlikte Maarif Nezareti’ne sunulduğunu kaydeden Özdemir, yapılan incelemeler sonucunda Mirza Ali Ekber’e ait hanenin okul olarak kullanılabileceğinin değerlendirildiğini ifade etti.

Ancak mektebin faaliyet gösterebilmesi için eğitim faaliyetlerinin Osmanlı Devleti’nin belirlediği usul ve nizamlara uygun şekilde yürütülmesi şartının getirildiği belirtildi.

Özdemir, belgede özellikle mektebin İranlı çocuklara yönelik bir eğitim kurumu olarak planlandığının vurgulandığını belirterek, Osmanlı Devleti’nin yabancı devletlerden gelen diplomatik talepleri dikkate aldığını ancak bunları mutlaka resmi izin ve denetim çerçevesinde değerlendirdiğini söyledi.

Belgede dikkat çeken bir diğer unsurun ise diplomatik bir talep sonucunda şehir içindeki özel bir hanenin mektebe dönüştürülmesinin planlanması olduğunu ifade eden Özdemir, bu durumun Erzurum’da özel mülkiyet, ticaret, diplomasi ve eğitim alanlarının nasıl iç içe geçtiğini gösterdiğini belirtti.

Araştırmacılara göre söz konusu belge, Erzurum’un İran ile olan ticari ve diplomatik ilişkilerinin eğitim alanına da yansıdığını ortaya koyuyor. İranlı ailelerin çocukları için bir mektep açılması girişimi, şehrin geçmişteki kozmopolit yapısının eğitim hayatına da yansıdığını gösteriyor.

Taner Özdemir, “Bu belge diplomasinin gündelik hayata nasıl sirayet ettiğini göstermesi bakımından son derece kıymetlidir. Erzurum tarihinin yalnızca yerel değil, uluslararası bağlantılarıyla birlikte ele alınması gerektiğini ortaya koymaktadır” dedi.

• Etiketler
• #Erzurum
• #Osmanlı arşivleri
• #İranlı çocuklar
• #mektep girişimi
• #Osmanlı İran ilişkileri
• #Taner Özdemir
• #Erzurum tarihi
• #Osmanlı eğitimi