SAĞLIK

Çevresel Faktörler Kronik Böbrek Hastalığı Riskini Artırıyor

Birleşmiş Milletler tarafından küresel sağlık sorunu ilan edilen kronik böbrek hastalığı dünya genelinde milyonlarca insanı tehdit ediyor. Uzmanlar, hava kirliliği ve iklim değişikliği gibi çevresel faktörlerin hastalık riskini artırdığına dikkat çekiyor.

Yayınlanma Tarihi : 11 Mart 2026, 11:57

Çevresel Faktörler Kronik Böbrek Hastalığı Riskini Artırıyor

Birleşmiş Milletler tarafından küresel sağlık sorunu ilan edilen kronik böbrek hastalığı dünya genelinde milyonlarca insanı tehdit etmeye devam ediyor. Uzmanlar, hastalığın görülme sıklığındaki artışta çevresel faktörlerin de önemli rol oynadığını belirtiyor.

Dünya genelinde yaklaşık 850 milyon, Türkiye’de ise yaklaşık 9 milyon erişkinde böbrek hastalığı bulunduğu tahmin ediliyor. Hafif vakalar da hesaba katıldığında Türkiye’de her 6-7 erişkinden birinde böbrek hastalığı görüldüğü ifade ediliyor. Hastalık ilerledikçe kaşıntı, halsizlik, bulantı, idrar yapma bozuklukları, nefes darlığı ve kas krampları gibi belirtiler ortaya çıkabiliyor. Türkiye’de 65 binden fazla hastanın diyaliz makinelerine bağlı olarak yaşamını sürdürdüğü, yılda yaklaşık 3 bin 500 böbrek nakli gerçekleştirildiği belirtiliyor.

Hava kirliliği, küresel ısınma, su temininde yaşanan sorunlar ve hava sıcaklıklarındaki aşırı değişimlerin böbrek hastalığı riskini artırdığına dikkat çekiliyor. Bu doğrultuda 2026 yılı Dünya Böbrek Günü’nün teması “Böbrekler ve çevre sağlığı” olarak belirlendi.

Çevre kirliliği böbrekleri etkiliyor

Acıbadem Kent Hastanesi Nefroloji ve Böbrek Nakli Uzmanı Prof. Dr. Hüseyin Töz, böbrek hastalıklarının bazı ülkelerde daha sık görülüp daha hızlı ilerlediğini belirterek çevresel faktörlerin etkisine dikkat çekti. Töz, “Hava kirliliği, egzoz gazları, orman yangınlarından yayılan partiküller ve inşaat tozlarının böbrek hastalıklarıyla ilişkili olduğu belirlenmiştir. Küresel ısınma ve aşırı sıcaklar sıvı kaybına yol açarak böbrekleri olumsuz etkileyebiliyor. Ayrıca su ve toprağın ağır metallerle kirlenmesi de böbrek sağlığı açısından risk oluşturuyor” dedi.

Risk grubundakilere tarama önerisi

Böbrek hastalığının genellikle sinsi ilerlediğini ve erken dönemde belirti vermediğini belirten Prof. Dr. Töz, risk grubunda bulunan kişilerin düzenli sağlık kontrolünden geçmesi gerektiğini söyledi. Töz, “Şeker hastalığı, yüksek tansiyon, fazla kilo, ailede böbrek hastalığı öyküsü, tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu ve böbrek taşı olan kişilerin düzenli aralıklarla muayene edilmesi gerekir. Tansiyon ölçümü, kan kreatinin testi ve idrar tahlili gibi basit tetkikler önemli bilgiler verir” ifadelerini kullandı.

Böbrek sağlığı için 8 altın kural

Böbrek sağlığını korumak için dikkat edilmesi gereken temel kurallara da değinen Töz, ideal kilonun korunması, tuz tüketiminin azaltılması, sağlıklı beslenme, kan şekeri ve tansiyonun kontrol altında tutulması, yeterli su tüketimi, sigaradan uzak durulması, ağrı kesici kullanımında dikkatli olunması ve düzenli böbrek testi yaptırılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.